Sałatnik leśny (Mycelis muralis) – roślina wieloletnia należąca do rodziny astrowatych. Występuje głównie w Małej Azji, na obszarach leżących przy Kaukazie, w północnej części Afryki i prawie całej Europie. Nie rośnie jedynie w północnej Skandynawii i południowej Hiszpanii.
W Polsce występuje na niżu i w górach, głównie w lasach i zaroślach. Zapylana przez pszczoły i muchy, kwitnie między czerwcem a sierpniem. Korzenie można pozyskać jesienią. Nasiona są rozsiewane przez wiatr. Rośnie głównie w lasach mieszanych i liściastych, szczególnie na glebach próchniczych. Bylina należąca do hemikryptofitów, czyli roślin naziemnopączkowych. Sałatnik leśny ma właściwości trujące. Inna nazwa tej rośliny to sałata murowa.
Sałatnik leśny – właściwości lecznicze
Sałatnik leśny ze względu na bogaty skład chemiczny ma wiele właściwości sprzyjających leczeniu. Wyciągi alkoholowe z ziela i korzenia tej rośliny mają działanie uspokajające oraz obniżają ciśnienie krwi. Działają przeciwbólowo, przeciwkaszlowo i rozkurczają mięśnie gładkie i szkieletowe. Pomagają chronić miąższ wątroby, są silnie żółciopędne.
Mają właściwości przeciwnowotworowe i antybakteryjne, fungistatyczne (spowalniają wzrost grzybów) i grzybobójcze. Nalewki i intrakt są stosowane przy nadciśnieniu, stanach skurczowych przewodu pokarmowego, układu oddechowego oraz układu moczowego, chorobach nowotworowych i bólach mięśni.
Pomagają przy zaburzeniach oddawania moczu związanych z przerostem prostaty, astmie, kaszlu, zaburzeniach pamięci i bolesnym miesiączkowaniu. Napar jest wskazany dla osób z przewlekłymi chorobami trzustki, śledziony i wątroby.
Sałatnik leśny ma również właściwości trujące, dlatego przedawkowanie preparatów wykonanych z tej rośliny powoduje zatrucie, którego objawami są halucynacje, zaburzenia psychiczne i nadmierne podniecenie, a w dalszym stadium senność, zaburzenie ciśnienia krwi, wymioty, nudności, wyciszenie i drgawki.
Sałatnik leśny – zastosowanie
Sałatnik leśny to bylina, wytwarza niedługie kłącza. Jego łodyga jest prosta, naga i wzniesiona na wysokość prawie metra. Na górze jest rozgałęziona, ma kolor jasnobrązowy lub zielony. Na górze liście są małego rozmiaru, niepodzielnie i w lancetowatym kształcie. W środkowej i dolnej części rośliny, liście są cienkie i pierzasto-dzielne z ząbkowanymi trójkątnie odcinkami. Nasady należące do dolnych liści stopniowo zwężają się w ogonki, które są oskrzydlone.
Liście ze środkowej części mają sercowatą nasadę, którą obejmują łodygę. Wszystkie liście są sinozielone od spodniej strony. Kwiaty są zebrane w małe koszyczki, które są wąskie i wyglądają jak pojedyncze kwiaty. Koszyczki złożone z pięciu kwiatów języczkowych, tworzą wiechę. Okwiat tworzony jest przez pięć płatków korony, które są zrośnięte w rurkę, pięcioząbkowy języczek i puch kielichowy, powstały z kielicha po przekształceniu. Puch składa się ze szczecinek ułożonych w dwa rzędy.
Dolny słupek ma długą szyjkę i rozwidlone znamię, jest otoczony rurką, złożoną z pięciu pręcików zrośniętych nitkami. Okrywa koszyczka ma kształt walcowaty i składa się z listków ułożonych w dwa szeregi z czerwonobrunatnymi lub brudnozielonymi szczytami. Listki z zewnętrznej warstwy odstają. Owoce sałatnika leśnego to wrzecionowate niełupki o krótkich dzióbkach, zawierające puch kielichowy.
Sałatnik leśny – sposób użycia
Sałatnik leśny – intrakt:
Świeże korzenie sałatnika leśnego należy rozdrobnić i zalać gorącym alkoholem o stężeniu 60% w stosunku 1:5 lub 1:3. Przez przynajmniej dwa tygodnie wytrawiać. Intrakt powinien być przechowywany w szczelnie zamkniętym naczyniu w ciemnym miejscu. Tak sporządzony intrakt ma wiele właściwości. Działa przeciwbólowo i przeciwkaszlowo, wpływa pozytywnie na pamięć i uspokaja. Ponadto rozkurcza mięśnie i obniża ciśnienie krwi.
Wpływa ochronnie na wątrobę. Intrakt należy spożywać dwa razy dziennie po 5 ml, aby zwalczyć nadciśnienie, połączony z ostropestem regeneruje wątrobę. Pomaga przy zaburzeniach pamięci, podawany z nalewką tasznikową sprzyja leczeniu choroby Alzheimera oraz depresji. Substancja przy przedawkowaniu może wywoływać halucynacje, zaburzenia pracy serca i nudności, więc kuracją powinna trwać maksymalnie miesiąc.
Sałatnik leśny – nalewka:
Wysuszone, rozdrobnione korzenie lub liście należy zalać alkoholem o stężeniu 60% lub 70%, w stosunku 1:3 lub 1:5, wytrawiać przynajmniej tydzień. Nalewkę należy spożywać raz lub dwa razy na dzień po 5 ml. Kurację można powtarzać co kwartał, ale nie powinna ona trwać dłużej niż miesiąc.
Sałatnik leśny – napar:
Jedną łyżkę suchego ziela lub korzenia należy polać spirytusem, a po kilku minutach zalać szklanką wody w temperaturze wrzenia. Po trzydziestu minutach substancję trzeba przecedzić. Napar z sałatnika leśnego pomaga w leczeniu niedoczynności trzustki i wątroby, infekcjach grzybiczych i bakteryjnych oraz przy zaburzeniach przepływu żółci i kamicy żółciowej. Podawany z miodem działa przeciwkaszlowo. Substancję należy spożywać trzy lub cztery razy dziennie po 100 ml, od dwóch do czterech tygodni.
