Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare) zakres występowania cała Europa, obszar śródziemnomorski, umiarkowana Azja i wschodnia Ameryka Północna. Roślina rośnie między skałami, na zboczach, wzgórzach i w różnych siedliskach, a zwłaszcza w wilgotnych, zacienionych warunkach. Roślina jest wiecznie zielona wzrastającym do 0,3 m.
Liście wyrastają z kłącza i dochodzą do 60 centymetrów, mają kształt lancetowaty i są odziomkowe. Na liściach znajdują się duże zarodnie. Kłącza jasnobrązowe płożące, o słodkim smaku. Paprotka zwyczajna nadaje się do: gleby lekkiej (piaszczystej), średniej (gliniastej) i ciężkiej (gliniastej), preferuje glebę o dobrej odwodnieniu i może rosnąć w ciężkich glinach i słabo odżywczych glebach. Odpowiednie pH: kwasowe, neutralne i zasadowe (alkaliczne) gleby. Może rosnąć w pełnym odcieniu głębokie lasy) lub półcienie (lekkie lasy). Preferuje suchą lub wilgotną glebę.
Korzeń, używany jest do celów leczniczych i zbierany w październiku i listopadzie, choć może być zebrany do lutego. Stosuje się zarówno świeży, jak i suszony, a liście są tylko czasami używane.
Paprotka zwyczajna – właściwości lecznicze
Paprotka zwyczajna posiada właściwości wykrztuśne, przeczyszczające, przeciwpasożytnicze, uspokajające. A także tonizujące, przeciwzapalne, moczopędne, antybiotczyzne. Wywary z rośliny posiadają działanie przeciwbólowe, ponadto ma ochronne działanie w różnych neurologicznych zaburzeniach neurodegeneracyjnch. Roślina posiada stymulujący wpływ na receptory adrenoreceptorów, oraz właściwości przeciwutleniające.
Korzeń jest bardzo słodki, zawiera cukry, saponiny, śluz, taninę i oleje. Zawiera także 15,5% sacharozy i 4,2% glukozy.
Niektóre właściwości lecznicze obejmują leczenie depresji oraz impotencji. Paprotka zwyczajna jest używana, jako środek wykrztuśny (pomaga rozluźniać flegm w gardle / klatce piersiowej). Ponadto roślina używana jest przy leczeniu gruźlicy i przy zapaleniu pęcherza. Badania nad rośliną wykazują, że substancje chemiczne zawarte w roślinie takie jak: fitoestrogeny, 20-hydroksyecdyson mogą przyczyniać się do zwiększenia masy mięśniowej i zwiększenia popędu płciowego.
Paprotka zwyczajna – zastosowanie
Paprotka zwyczajna stosowana jest w medycynie alternatywnej, jako środek wspomagający przy niestrawnościach i problemach z apetytem. Ma działanie lecznicze na narządy wewnętrzne takie jak wątroba. Ponadto posiada zastosowanie lecznicze przy schorzeniach skóry.
Właściwości wykrztuśne rośliny powodują, że jest stosowana w przypadku uciążliwego suchego kaszlu i kataru. Dawniej przygotowywano wywar z paprotki zwyczajnej do leczenia kokluszu u dzieci. Natomiast świeży korzeń służył do przygotowywana wywarów, jako środek leczniczy na uspokojenie, choroby reumatyczne powodujące obrzęki stawów. W tym celu korzeń był także suszony i mielony a następnie podawany chorym.
Inne zastosowanie lecznicze paprotka zwyczajna osiągnęła przy takich schorzeniach jak żółtaczka i szkorbut. Istnieją doniesienia o stosowaniu wyciągów z paprotki do leczenia polipów. W chorobach jelit roślina posiada najlepsze właściwości lecznicze w formie wywaru słodzonego trzciną cukrową.
Paprotka zwyczajna pobudza wydzielanie żółci i jest łagodnym środkiem przeczyszczającym. W europejskiej medycynie ziołowej tradycyjnie stosuje się ją, jako środek leczniczy przy zapaleniu wątroby śledziony i żółtaczki. Aktywność antybiotyczna paprotki zwyczajnej wiąże się ze stopniowym spadaniem temperatury.
Herbatę z korzeni stosuje się w leczeniu opłucnej, gruźlicy, bólów gardła i bólach brzucha. Wykazano, że wyciąg z kłącza ma aktywność przeciwpadaczkową. Poprawia funkcjonowanie serca przez oczyszczanie mięśnia sercowego przed toksycznymi skutkami dając choremu dobre samopoczucie. Paprotka wspomaga procesy trawienne i głównie pomaga w trawieniu mleka, powodując najpierw wytrącanie się, a następnie opadnięte przez jego rozpuszczanie, a tym samym chroni prze wzdęciami i bolesnymi kolkami.
Inne zastosowania medyczne paprotki zwyczajnej:
- Bradykardia (częstość akcji serca wynosi poniżej 60 razy na minutę)
- Astma
- Przewlekła obturacyjna choroba płuc
- Niewydolność serca
- Reakcje alergiczne
- Hiperkaliemia
- Zatrucie blokera beta (antidotum)
Paprotka zwyczajna – sposoby użycia
Kłącze rośliny można spożywać nawet na surowo. Jednak przeważnie jest z nich przygotowywany wywar. Korzeń poddawany jest ścieraniu lub rozdrabnianiu.
Wywar: 5 dag suchych kłączy paprotki zalać 2 szklankami wody, gotować pod przykryciem około 20 minut. Pozostawić do wystygnięcia, przecedzić i spożywać. Wywar sprawdza się przy takich dolegliwościach tak: kaszel, choroby dróg żółciowych.
Napar: 5 dag suszu rośliny zalać 250 ml wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem. Po przestygnięciu, przecedzić i spożywać.
W medycynie ludowej zmielone części paprotki używane były zewnętrznie w leczeniu ran i chorób skórnych takich jak łuszczyca.
Paprotka zwyczajna znajduje się w wielu mieszankach ziołowych np. korzeń lukrecji i korzeń paproci zwyczajnej polecany jest, jako lek przeciwbólowy przy bólach żołądka spowodowanych wrzodami. Ponadto takie zestawienie wspiera dwunastnicę, trzustkę.
