Cis pospolity – właściwości lecznicze, zastosowanie, sposób użycia

Cis pospolity

Cis pospolity (Taxus baccata) to niezbyt duże, cieniolubne drzewo iglaste, z pozoru niewyróżniający się niczym szczególnym. Tymczasem okazuje się, że pod wieloma względami cis pospolity to wyjątkowo interesująca i wyjątkowa roślina. Przede wszystkim warto wspomnieć, że cis pospolity to drzewo długowieczne, mogące dożyć nawet 2000 lat, a wynika to z jego bardzo powolnego wzrostu. Cis jest bowiem najwolniej rosnącym drzewem nie tylko w Polsce, ale również w całej Europie. Poza tym istotny jest również fakt, że cis pospolity aktualnie należy już do rzadkości i podlega ścisłej ochronie gatunkowej.

To czym jeszcze charakteryzuje się cis pospolity to nietypowe nasiona, które otoczone są kubkowatymi, mięsistymi i jaskrawoczerwonymi osłonkami, co stanowi wyjątek wśród drzew iglastych, które w przeważającej większości rodzą szyszki. Ponadto igły cisa są spłaszczone i sięgając ok. 3 cm, z zaostrzeniem na końcu. Drewno cisowe pozbawione jest żywicy, a szpilki są odporne na zimowe niskie temperatury.

To jednak co w tym wszystkim najważniejsze, że cis pospolity jako jedna z nielicznych roślin przy swoich właściwościach leczniczych jest również drzewem/ krzewem silnie trującym.

Cis pospolity – substancje składowe

Jednym z głównych substancji, której dużą zawartość odnotowano w cisach, a która jednocześnie odpowiada za właściwości trujące rośliny jest taksyna. Według przeprowadzonych przez chemików badań taksyna to mieszanina kilku alkaloidów, w której dominującym składnikiem jest taksyna -1.

Ponadto w cisie wyodrębniono:

  • efedrynę (biflawonoidy i lignany);
  • flawonole: glikozydy kwercetyny, kemferolu, mirycetyny;
  • aglikony;
  • flawony: amentoflawon, bilobetyna i ich metoksypochodne, ginkgetyna, sciadopityzyna;
  • kwasy fenolowe: protokatechowy, p-hydroksybenzoesowy, wanilinowy, kawowy, p-kumarowy, ferulowy w formie wolnej i związanej;
  • taksoidy.

Cis pospolity – właściwości

  • Okres kwitnięcia – od kwietnia do czerwca.
  • Gleby – najbardziej toleruje gleby przeciętne, a także głębokie, świeże i wapienne. Nie utrzymuje się na podłożu suchym, zakwaszonym i podmokłym.
  • Klimat – najchętniej roślinie w miejscach zacienionych. Zdarzają się również odmiany, które trzeba wręcz przed słońcem ochraniać. Warto jednak pamiętać, że zbyt zacieniony cis przyczynia się do rozwoju igliwa o mało intensywnej barwie, dlatego też trzeba o roślinę dbać.
  • Owoce – nasiona otoczone czerwoną osłonką, ze względu na swój słodki smak są idealnym pożywieniem dla ptaków. Każda pozostała część rośliny jest trująca.
  • Sąsiedztwo – cis pospolity jest dobrym materiałem na żywopłot. Należy go sadzić w 50-80cm odstępach.
  • Porost – cis pospolity rośnie wyjątkowo wolno, więc przy jego uprawie trzeba uzbroić się w cierpliwość. Krzew/drzewo cisa może osiągnąć wysokość nawet do 20m, posiada gęsty i bardzo dobrze rozgałęziony system korzeniowy.

Cis pospolity – zastosowanie

Posiadanie silnych właściwości trujących nie przeszkodziło cisowi w wejściu do apteki zielarskiej. Dawniej napar z igieł cisu wykorzystywano w dość radykalny sposób do spędzania płodu, z kolei wywarem z drewna i kory leczono wściekliznę, niestety tak przygotowane mieszanki w przeważającej większości kończyły się śmiercią „pacjenta”. Dopiero w XVIII zwrócono uwagę na przeciwreumatyczne i przeciwmalaryczne właściwości cisa oraz jego wpływ na serce, gdzie działanie porównywano do działania naparstnicy. W XIX cis doczekał się swojego miejsca w farmakopeach europejskich jako lek na astmę i zapalenie płuc.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Aktualnie w lecznictwie cis pospolity wykorzystywany jest przy dolegliwościach związanych z niskim ciśnieniem krwi (odwar igieł cisa), ponieważ występuje w nim L-efedryna. Pobudza ona układ współczulny, zwęża naczynia krwionośne, powoduje rozkurcz mięśni oskrzeli i podnosi ciśnienie krwi.

Ponadto, co warto wiedzieć, cis wykazuje również właściwości antynowotworowe, więc często stosowany jest w profilaktyce raka jajnika, raka piersi, płuc, prostaty, żołądka oraz nowotworów głowy i szyi. Zbawienny wpływ na komórki patogenne mają w tym przypadku właśnie destrukcyjne cechy cisów. Taksyna prowadzi bowiem do hamowania dynamiki wzrostu komórek nowotworowych, a tym samym guza, poprzez ingerencję w proces podziału komórek (mitozę). Co więcej z cisów produkuje się substancje, z których następnie produkuje się preparaty przeciwnowotworowe, czy wykorzystywane w dużej mierze podczas chemioterapii, zawierające w swoim składzie taksynę.

Należy jednak pamiętać, że każda część cisa, za wyjątkiem osnówki, jest trująca. Powoduje przede wszystkim zaburzenia pracy serca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz porażenia ośrodka oddechowego, co w konsekwencji prowadzi do szybkiej śmierci.

Zastosowanie cisa pospolitego nie kończy się jednak tylko na lecznictwie. Zazwyczaj jednak cis pospolity wykorzystywany jest też jako roślina ozdobna, często sadzony jest w parkach i ogrodach, ale również jako surowiec drzewny, a to głównie z uwagi na trwałość i twardość drewna, które sprawdzają się chociażby z meblarstwie. Jest to drzewo najbardziej zbite, najbardziej sprężyste i najtrudniej łupiące się drewno w Europie.

Cis pospolity – właściwości lecznicze, zastosowanie, sposób użycia
5 (100%) 568 votes

Podziel się tymi informacjami z rodziną i przyjaciółmi, mogą im pomóc. Podziel się informacją na:
loading...

Zostaw komentarz