Kosaciec niemiecki – właściwości lecznicze, zastosowanie, sposób użycia

Kosaciec niemiecki

Kosaciec niemiecki (Irys germanica) jest pięknym kwiatem ogrodowym. Znamy go dobrze pod popularną nazwą irys, zwany jest również kosaćcem ogrodowym. Jest on byliną wieloletnią z rodziny kosaćcowatych. Pochodzi ze wschodnich rejonów Morza Czarnego i Śródziemnego, gdzie w stanie dzikim rósł na słonecznych wzgórzach i skalnych zboczach oraz był hodowany w wielu odmianach. Uprawia się go od wieków we Włoszech i w Maroku, jest często występującą rośliną także w Polsce i wielu innych krajach. Polska nazwa wywodzi się od kształtu liścia – załamanego, przypominającego wyglądem kosę. Kwiat ten na stanowiskach naturalnych jest objęty ścisłą ochroną.

Wspominał go już cesarz Karol Wielki w swoim dziele Capiturale de villis. Nakazywał w nim uprawiać kosaciec w ogrodach królewskich obok innych roślin. Kwiat ten był zarówno ozdobą, jak i surowcem leczniczym. Roślina rozpowszechniła się potem w całym cesarstwie, a jej duże uprawy przetrwały do czasów współczesnych. Zdziczałe kosaćce spotykane są dziś również na terenie dawnych upraw, tam gdzie znajdowały się średniowieczne wirydarze klasztorne, ponieważ mnisi także znali i cenili tę roślinę.

Osiąga wysokość 1 metra. Rozwija się z kłącza, jest ono krótkie, grube, pełzające i widlasto rozgałęzione. Łodyga jego jest wysoka i bezlistna. Liście wyrastają z kłącza, są kształtu szablastego, na końcach zaostrzone, o gładkich brzegach, szarozielone, ustawione płasko w jednej płaszczyźnie symetrii. Owocem jest torebka. Okres kwitnienia przypada na czerwiec. Kwiaty są duże, bardzo zdobne, o delikatnych, dużych płatkach z niebieskawymi prążkami u nasady, w górnej części błoniaste. Ich wielkość dochodzi do 10 cm. Zebrane są po kilka w kwiatostanach. Zachwycają różnymi barwami, fioletową, niebieską i białą.

Zastosowanie – kosaciec niemiecki

Kłącze irysa stanowi surowiec leczniczy. Pozyskiwany jest z upraw oraz ze stanowisk naturalnych. Należy dobrze poznać jego właściwości, gdyż samowolne używanie go w dużych dawkach może być szkodliwe. Wysuszony pachnie bardzo przyjemnie, podobnie do fiołków. W lecznictwie ludowym służył do usuwania piegów i przebarwień na skórze. Okorowane kłącze, dawniej zwane korzeniem fiołkowym, podawano ząbkującym niemowlętom, pomagało na zęby, ale wywoływało infekcje dziąseł. Olejek jest wykorzystywany do aromatyzacji w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Sproszkowane kłącze utrwala zapachy, jest także składnikiem zasypek przeciwdziałających poceniu, proszków do zębów, suchych szamponów czy maseczek kosmetycznych.

W przemyśle alkoholowym używa się olejek z kosaćca niemieckiego do produkcji likierów. Dodaje się go także do wyrobów cukierniczych. Suszone kwiaty, a także pachnące kłącza dodaje się do potpourri, sproszkowany surowiec umieszczany w woreczkach aromatyzuje pościel i ubrania. Olejkiem z niego aromatyzowane są niektóre gatunki tytoniu. We Włoszech, kraju, w którym szczególnie popularne były jego uprawy, z kłącza tej rośliny robi się różańce.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Jest uprawiany w ogrodach kwiatowych jako roślina ozdobna, podobnie na rabatach w parkach i na skwerach. Dekoracyjne są kwiaty i liście, które pasują do nowoczesnych aranżacji lub do kompozycji stylu japońskim i w ogrodach wodnych. Potrzebuje słonecznej ekspozycji oraz żyznej, przepuszczalnej gleby. Można go rozmnażać przez podział kłączy w kwietniu lub w połowie sierpnia.

Umieszczamy je w ziemi na głębokości do 3 cm. W celu pozyskania surowca leczniczego jesienią wykopujemy kłącza roślin trzy- albo czteroletnich, oczyszczamy je dokładnie z ziemi, odcinamy części naziemne. Następnie myjemy i okorowujemy je, czyli zdejmujemy z nich wierzchnią warstwę, po czym kroimy na kawałki. Rozkładamy je pojedynczą warstwą i suszymy w suszarni w temperaturze do 60°C.  Sproszkowane kłącze trzymamy w suchym, chłodnym miejscu, w szczelnych opakowaniach.

Kościec niemiecki – właściwości lecznicze

Kosaciec niemiecki zawiera duże ilości skrobi, nawet do 50%, ponadto olejek eteryczny, w którym występuje kwas mirystynowy i iron, dalej śluz do 10%, jakieś 7% garbników, 8% oleju tłustego, 6% związków cukrowych, flawonoidy, glikozyd irydynę, sole mineralne. Roślina ma właściwości moczopędne, wykrztuśne, powlekające, ściągające, przeciwbakteryjne i żółciopędne. Wyciągi wewnętrznie sosowane są w chorobach górnych i dolnych dróg oddechowych, dróg moczowych oraz przy nadmiernej fermentacji jelitowej i wynikających z niej zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego.

Ziele to stosowane jest wyłącznie w mieszankach ziołowych, nie powinno być używane samo. Przedawkowanie kosaćca niemieckiego może powodować wymioty i biegunkę. Śluz zawarty w roślinie działa powlekająco na drogi oddechowe i ułatwia oczyszczanie oskrzeli poprzez łagodnie zwiększenie odruchu kaszlu.

Sposób użycia – kosaciec niemiecki

Mieszanka wykrztuśna z irysem: 10 g suszonego kłącza mieszamy z taką samą ilością owocu kopru włoskiego, liści babki lancetowatej, liści podbiału i ziela macierzanki. Następnie dwie łyżki tej mieszanki zalewamy ½ litra wrzącej wody, najlepiej zaparzyć to w termosie. Po godzinie możemy przecedzić sobie pół szklanki i wypić ciepłe, powtarzając to kilka razy dziennie do opróżnienia termosu. Jeżeli podajemy ten napar chorym dzieciom lub osobom starszym to zmniejszamy dawkę do 1 łyżki wypijanego co parę godzin naparu. Możemy dla smaku dosłodzić go miodem.

Podziel się tymi informacjami z rodziną i przyjaciółmi, mogą im pomóc. Podziel się informacją na:
loading...

Zostaw komentarz