Ciemiężyca biała – właściwości lecznicze, zastosowanie, sposób użycia

Ciemiężyca biała

Ciemiężyca biała (Veratrum album) jest byliną oraz rośliną wieloletnią z rodziny melantkowatych, rosnącą powszechnie na sporym obszarze półkuli północnej – występuje ona w Eurazji (Azja Mniejsza, Azja Centralna, Kaukaz), a także na terenach Syberii.

Co ciekawe, w Polsce możemy ją spotkać zasadniczo jedynie w Bieszczadach, gdzie występuje na wysokości 560–1325 m n.p.m; pojawia się co prawda również na Lubelszczyźnie, lecz są to przypadki tak sporadyczne, że natknięcie się tam na ciemiężycę białą graniczy niemal z cudem – chyba, że znajdujemy się akurat w Woli Różanieckiej, gdzie paradoksalnie jest jej najwięcej.

Rzecz jasna, mamy tu na myśli ciemiężycę w stanie dzikim, ponieważ oprócz tego gatunek ten jest uprawiany, a to z racji jego leczniczych właściwości. Naturalnie rośnie raczej na górskich łąkach, w wilgotnych lasach bądź źródliskach.W trakcie pierwszych lat życia ciemiężyca biała produkuje jedynie przyziemną rozetę liści, lecz po upływie dekady potrafi ona osiągać całkiem sporą wysokość.

Kwitnie natomiast od czerwca do sierpnia, będąc zapylaną przez motyle oraz muchówki. Jedna z hipotez mówi, iż łacińska nazwa tej rośliny wywodzi się od wyrazu „verare”, co znaczy „mówić prawdę”; to z tego powodu, iż sproszkowany korzeń ciemiężycy białej wzbudza odruch kichania. Wedle ludowych przesądów stanowi potwierdzenie prawdziwości wcześniej wypowiedzianych słów. Zresztą, do tej konkretnej cechy nawiązuje też słowacka nazwa owej byliny – kychavica.

Ciemiężyca biała – jak się prezentuje

Łodyga ciemiężycy białej jest gruba i bujnie owłosiona, zaś jej wysokość może dochodzić nawet do półtora metra – takie rozmiary osiągane są jednak dopiero między 10 a 25 rokiem życia. Liście rzeczonej rośliny są niezwykle podobne do liści goryczki żółtej, ale cechują się zróżnicowaniem; dolne mają bowiem kształt szerokoeliptyczny (o szerokości sięgającej 100 mm), zaś górne są wyraźnie węższe, o kształcie jajowatolancetowatym; wykazują się też krótkim owłosieniem u spodu.

Owoce ciemiężycy białej znajdują się w owłosionej torebce, a jego nasiona są oskrzydlone i płaskie. Kwiaty na krawędziach mają barwę zielonkawą, ale na większości swojej powierzchni wyróżniają wyróżniają się bielą lub kolorem jasnożółtym. Ich średnica wynosi od 10 do 15 mm. Mają one całkiem intensywny zapach, tym bardziej, że zebrane są w wiechowate kwiatostany, których długość może wynosić nawet pół metra.

fb

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij "Polub tę stronę", a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

fb

Ciemiężyca biała – ciemna strona

Ciemiężyca biała objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową, co oznacza tyle, że jej zbieranie jest po prostu zabronione. Taki stan rzeczy spowodowany jest m.in. jej bardzo rzadkim występowaniem (czy też faktem, że źle znosi ona zmianę warunków siedliskowych, np. wskutek ich wysuszania). Również jej właściwościami, które powszechnie uznawane są za trujące. Cóż, przekonanie to nie mija się zbyt mocno z prawdą, gdyż nawet minimalna ilość ciemiężycy białej (zwłaszcza z jej korzenia) może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowotnego. W skrajnych przypadkach (tutaj wystarczą 2 gramy) doprowadzić nawet do śmierci.

Ba, przykłady na śmiercionośne zapędy tej rośliny są nieźle udokumentowane przez historię; dla przykładu, pewni badacze historii starożytnej przypuszczają, że ciemiężyca biała zabiła nieumyślnie Aleksandra Macedońskiego, ponieważ podawano mu ją w formie lekarstwa, ale niestety… przedawkowano. Trujące są w zasadzie wszystkie części ciemiężycy białej – zatrucie natomiast początkowo objawia się osłabieniem i spowolnieniem rytmu sercowego, po którym następuje zwykle porażenie mięśni klatki piersiowej, które uniemożliwia oddychanie.

Nie po raz pierwszy jednak okazuje się, że co truje, potrafi też leczyć, ponieważ jak wiadomo, wszystko w tym świecie jest kwestią proporcji. W przypadku ciemiężycy białej mamy jednak do czynienia z tak subtelnymi niuansami, że musimy zdać się na wiedzę zakładów farmaceutycznych. Te, produkując leki z ziół, dobrze wiedzą, jak i w jakich ilościach wyabstrahować z ciemiężycy składniki, które posłużą naszemu zdrowiu. Na własną rękę lepiej z nią nie eksperymentować.

Ciemiężyca biała – zastosowanie lecznicze

Niegdyś, ciemiężycę białą używano w postaci środka znieczulającego; obecnie właściwie nie stosuje się jej, aczkolwiek znajduje ona swoje wykorzystanie w produkcji preparatów mlecznych oraz lekarstw – można więc bez obaw nazwać ją rośliną leczniczą. Surowiec zielarski pobierany jest z kłącza ciemiężycy z korzeniami (Rhizoma Veratri cum radicibus).

Surowiec ten obfituje w alkaloidy sterolowe, które cechują się silną toksycznością – to m.in: germeryna, protoweratryna, rubijerwina, germina czy izorubijerwina. Zawiera również gorzki glikozyd zwany weratramaryną, a do tego kwasy organiczne (chelidonowy i weratrynowy). W dawniejszych czasach wykorzystywana była jako środek podrażniający skórę oraz do miejscowych znieczuleń; poza tym, jej wyciągi octowe bądź alkoholowe były ponoć pomocne w zmaganiach z wszawicą. Aktualnie, używana jest wyłącznie do wytwarzania leków gotowych oraz w dziedzinie weterynarii, lecz jako środek żołądkowy.

Podziel się tymi informacjami z rodziną i przyjaciółmi, mogą im pomóc. Podziel się informacją na:
loading...

Zostaw komentarz